Jaskra to postępujące uszkodzenie nerwu wzrokowego zwykle wiązane z wysokim ciśnieniem w oku. Zwyczajowo dzieli się ją na jaskrę wąskiego kąta i jaskrę otwartego kąta tzw. jaskrę prostą. W przypadku jaskry wąskiego kąta do podwyższenia ciśnienia w oku dochodzi na skutek specyficznej budowy oka, tak zwanego wąskiego kąta przesączania. Drugi rodzaj jaskry to jaskra otwartego kąta przesączania czyli tak zwana jaskra prosta, może być związana z wysokim ciśnieniem w oku oraz ze złym krążeniem ogólnym. Diagnostyka jaskry polega na badaniu czy nerw wzrokowy dobrze działa. W tym celu sprawdza się pole widzenia i wykonuje badanie komputerowe tarczy nerwu wzrokowego HRT oraz badanie włókien nerwowych GDX. Badania te należy powtarzać 2 razy w roku. Leczenie jaskry polega głównie na obniżaniu ciśnienia w oku czyli przyjmowaniu specjalnych kropli. Niekiedy konieczne jest przeprowadzenie zabiegu laserowego lub operacyjnego (laserowe leczenie jaskry). Ważną kwestią jest długotrwałe przyjmowanie kropli przez pacjentów z jaskrą. Po wielu latach przyjmowania kropli z konserwantami skarżą się oni na szczypanie, pieczenie i bóle oczu czyli zespół suchego oka. Niestety w przypadku długoletniego leczenia jaskry nie jest możliwe uniknięcie tego problemu. Aby jednak dolegliwości były jak najmniejsze należy stosować krople nawilżające.

Czym jest jaskra neowaskularna?

Jaskra neowaskularna to bardzo ciężkie schorzenie, które jest objawem dużego niedokrwienia w oku. Jest następstwem ciężkiej cukrzycy lub zakrzepu, czasem zatoru. Zawsze powoduje bardzo znaczne pogorszenie widzenia. Zwykle też przebiega ze znacznymi objawami bólowymi.
Jeszcze nie tak dawno jedyną metodą leczenia tej choroby było usunięcie gałki ocznej na skutek znacznych objawów bólowych. Obecnie leczenie jest bardzo trudne ale może zakończyć się powodzeniem jeśli terapia zostanie wdrożona odpowiednio wcześnie. O sukcesie leczenia możemy mówić gdy uda się zachować podstawowe widzenie. Najczęściej choroba niszczy widzenie w stopniu dużym. Istotą leczenia jaskry neowaskularnej jest ustalenie i leczenie jej przyczyn, a nie tylko wysokiego ciśnienia w oku.

Dowiedz się więcej

Jak rozpoznać jaskrę?

Diagnostyka jaskry polega na sprawdzaniu czy nerw wzrokowy dobrze działa. W tym celu bada się pole widzenia i wykonuje badanie komputerowe tarczy nerwu wzrokowego (HRT) oraz badanie włókien nerwowych (GDX). Badania te należy powtarzać 2 razy w roku.

Jakie są przyczyny jaskry?

Przyczyny jaskry są różne w zależności od jej typu. Jaskra wąskiego kąta jest wynikiem budowy gałki ocznej. Jaskra prosta, związana z podwyższonym ciśnieniem w oku, zwykle zależna jest od nieprawidłowości w strukturach wewnętrznych oka. Jaskra PEX, czyli w przebiegu zespołu pseudoeksfoliacji, zależna jest od zmian w soczewce, która łuszczy się powodując podwyższenie ciśnienia w oku. Jaskra wtórna w podwichnięciu soczewki powodowana jest jej złym położeniem w oku.

Jak się leczy jaskrę?

Leczenie jaskry prostej polega na obniżeniu ciśnienia w oku. Można to zrobić za pomocą specjalnych kropli, a jeśli to nie pomaga konieczna jest operacja. Zabieg może być także ratunkiem dla pacjentów, którzy z różnych przyczyn nie wpuszczają kropli do oczu, zapominają o tym lub regularnie brakuje im na to czasu. Jeżeli mamy do czynienia z jaskrą wtórną gdzie wysokie ciśnienie w oku jest tylko objawem, a przyczyna to zupełnie inna choroba, leczyć należy przyczynę podstawową. Jaskrę PEX i jaskrę wtórną w podwichnięciu soczewki leczy się usuwając soczewkę z oka.

Na czym polega operacja jaskry?

Leczenie operacyjne jaskry otwartego kąta to zwykle leczenie polegające na obniżeniu ciśnienia w oku. Wyróżniamy kilka rodzajów operacji obniżających ciśnienie. Ponieważ ciśnienie zależy od ilości specjalnego płynu w oku większość operacji polega na tym aby w kontrolowany sposób zmniejszyć jego ilość lub spowodować aby oko produkowało go mniej. Najbardziej popularna jest trabekulektomia polegająca na wytworzeniu specjalnej drogi odpływu wody ze środka oka. Zadaniem chirurga jest stworzenie odpowiedniego otworu tak aby odpływało z oka tyle wody ile potrzeba. Mniej popularnym, trudnym technicznie zabiegiem, jest zabieg nieprzenikającej skleprektomii gdzie zwiększa się odpływ z oka ale bez wytwarzania w nim dziurki. Kolejny zabieg, ostatnio coraz bardziej popularny, to zabieg kanaloplastyki polegający na poszerzeniu naturalnej drogi odpływu z oka. W stanach bardzo zaawansowanej jaskry, w celu ratowania oka i widzenia przeprowadza się ECP, czyli operację z użyciem endoskopu. ECP wykonuje się aby zmniejszyć ilość wody produkowanej przez oko i tym samym obniżyć ciśnienie. Jest to bardziej precyzyjna i delikatniejsza metoda niż, stosowane niekiedy, cyklodestrukcja laserowa lub przymrażanie, które uszkadzają oko bezpowrotnie.

Jakrę wąskiego kąta, która zależna jest od budowy oka najlepiej leczyć usuwając zbyt dużą soczewkę bez konieczności wykonywania operacji zmniejszających ciśnienie w oku. Leczenie jaskry wtórnej uzależnione jest od jej przyczyny, a rodzaj zabiegu zawsze musi być dobrany do konkretnego przypadku medycznego.

Czy operacja jaskry boli?

Operacja jaskry jest całkowicie bezbolesna. Przed wykonaniem zabiegu pacjent otrzymuje znieczulenie miejscowe w formie kropli oraz dożylnie środki przeciwbólowe i uspokajające. Podczas zabiegu odczuwa jedynie dotyk.

Czy po operacji jaskry mój wzrok się poprawi? Czy po operacji będę widział normalnie?

Operacja jaskry nie poprawia widzenia. Jej zadaniem ma być zmniejszenie ciśnienia w oku i tym samym spowolnienie procesu uszkodzenia nerwu wzrokowego. Niektóre zabiegi operacyjne niestety mogą powodować pogorszenie widzenia. Dlatego zawsze należy dobrać zabieg do konkretnego przypadku.

Jakie mogą być powikłania po operacji jaskry? Czy operacja jaskry jest bezpieczna?

Powikłania po operacji jaskry mogą być różne w zależności od jej typu oraz doświadczenia chirurga wykonującego zabieg. Zawsze należy dostosować procedurę do potrzeb danego pacjenta i rozważyć korzyści wynikające z zabiegu wobec jego potencjalnych zagrożeń. W części przypadków zawsze istnieje możliwość stosowania kropli, nawet w dużej ilości i rezygnacja z wykonania zabiegu. Wszystko zależy od indywidulanej sytuacji, a ostateczną decyzję, po konsultacji z lekarzem podejmuje pacjent.

Czy operację jaskry trzeba powtarzać? Czy jaskra może nawracać?

Całkowite wyleczenie jaskry otwartego kąta nie jest możliwe. Zabiegi przeciwjaskrowe zwykle są skuteczne przez jakiś czas. Niekiedy występuje konieczność ich powtarzania. Zależy to od ciśnienia w oku i tego czy uszkodzenie nerwu wzrokowego nasila się. W przypadku jaskry wąskiego kąta usunięcie soczewki z oka odblokowuje kąt przesączania i ciśnienie  w oku spada. Nie jest konieczne dalsze leczenie. Inne przypadki jaskry należy rozpatrywać indywidualnie.

Czy są jakieś przeciwskazania do wykonania operacji jaskry?

W związku z dużą różnorodnością operacji przeciwjaskrowych i różnymi uwarunkowaniami samej jaskry zawsze kwalifikację do zabiegu należy przedyskutować indywidualnie z lekarzem prowadzącym.

Częste pytania

Jak postępować po operacji jaskry?

Operacja jaskry wykonywana jest w trybie ambulatoryjnym, czyli nie ma konieczności pozostawania w Klinice po zabiegu. Już kilka godzin po, pacjent może opuścić Klinikę i udać się do domu. W dniu operacji należy odpoczywać i nie planować żadnych aktywności. Bardziej wrażliwe osoby mogą czuć się wyczerpane ze względu na stres związany z operacją. Z punktu widzenia medycznego zabieg nie jest jednak bardzo obciążający dla organizmu. Dzień po operacji, podczas wizyty kontrolnej, lekarz zdejmuje nałożony bezpośrednio po zabiegu opatrunek. W kolejnych dniach i tygodniach należy stosować się ściśle do zaleceń lekarza. Przez około 3 tygodnie od operacji należy przyjmować zapisane krople, unikać ciężkiego wysiłku fizycznego, czy dużych zbiorowości ludzkich np. centrów handlowych aby nie doszło do zakażenia oka. Należy również szczególnie chronić oko przed możliwością urazu, np. uderzenia.

Czy po operacji można stosować kosmetyki np. kremy i wykonywać makijaż?

Przez kilka tygodni po operacji lepiej nie stosować ani kosmetyków kolorowych ani kremów. Wszystkie kosmetyki mogą podrażniać oko. Nie jest to niebezpieczne, ale może wywołać chęć pocierania oka.

Jak się przygotować do operacji jaskry? Czy przed lub po operacji nie należy przyjmować leków? Czy przed operacją należy być na czczo? Czy po operacji można jeść?

W dniu poprzedzającym operację i bezpośrednio przed nią nie należy spożywać alkoholu, kofeiny oraz warto zrezygnować z makijażu i kremów do twarzy i pod oczy. Chorzy na nadciśnienie czy cukrzycę muszą jak najściślej pilnować przyjmowania leków tak aby przed operacją ciśnienie ani cukier „nie skakały”. Wysokie ciśnienie tętnicze w trakcie zabiegu lub po nim może spowodować krwawienie do środka oka, a wysoki poziom cukru znacznie utrudnia gojenie i zwiększa ryzyko wystąpienia zakażenia pooperacyjnego. Leki rozrzedzające krew, zawierające kwas acetylosalicylowy takie jak: Acard, Aspiryna, Aspro C, Asprocol, Alka-Prim, Calcipiryna, Cardiopiryna, Polopiryna, Rhonal, Ring N, Solucetyl, Thomaphyrin,  należy na 7 dni przed operacją odstawić i zacząć przyjmować Clexane. Należy to zrobić pod kontrolą lekarza internisty lub kardiologa.

Czy po operacji jaskry można prowadzić samochód, oglądać telewizję, korzystać z komputera?

Okres gojenia trwa ok 1 miesiąca. Samochód można prowadzić gdy widzenie ustabilizuje się na tyle, aby pacjent mógł dobrze ocenić odległość. Po operacji można czytać, oglądać TV i korzystać z komputera ale w pierwszych tygodniach po operacji nie należy robić tego dłużej niż godzinę, dwie dziennie.