Operacja zaćmy to najczęściej przeprowadzany zabieg okulistyczny na świecie. Według licznych opracowań naukowych to również zabieg, który odznacza się najwyższym odsetkiem skuteczności ze wszystkich wykonywanych zabiegów chirurgicznych. Zabieg, popularnie zwany przez pacjentów, „usunięciem” lub „zdjęciem” zaćmy polega na wyjęciu z oka soczewki pacjenta i włożeniu na to miejsce sztucznej, plastikowej soczewki.

 

Zaćma pojawia się u każdego. U różnych osób w różnym czasie. Powinna być usunięta wtedy gdy z jej powodu pacjent ma kłopoty z realizowaniem swoich życiowych i zawodowych czynności. Dla każdego może być to inny moment. O tym, kiedy on nastąpi powinien zdecydować pacjent w porozumieniu ze swoim lekarzem. W klinice przeprowadzamy zabiegi usunięcia zaćmy z wszczepieniem różnych rodzajów soczewek wewnątrzgałkowych (jednoogniskowe, dwuogniskowe, dyfrakcyjne, toryczne itd.) w zależności od potrzeb i oczekiwań pacjentów. Dr Agnieszka Nowosielska wykonała ponad 5000 operacji zaćmy niepowikłanej. Przeprowadza zabiegi także w trudnych sytuacjach klinicznych takich jak zaćma podwichnięta, zwichnięta, zaćma bardzo twarda, zaćma po witrektomii i po operacjach naszycia plomby, zaćma z zespołem pseudoexfoliacyjnym czy w wysokiej krótkowzroczności.

Co to jest zaćma?

Zaćma, po łacinie „cataract” czyli katarakta to soczewka, która traci swoją przezroczystość i staje się nieprzezierna jak matowa szyba. Mętnienie soczewki to niestety całkowicie normalny proces związany w wiekiem. Najczęściej dotyczy w związku z tym osób starszych, przede wszystkim po 60 roku życia. Czasem zaćma może pojawić się w młodszym wieku na skutek dodatkowych chorób np. cukrzycy lub na skutek urazu oka. Istnieje też zaćma wrodzona występująca nawet u bardzo małych dzieci. Taka zaćma wymaga natychmiastowej operacji w przeciwnym razie dziecko nie ma szans na widzenie. Zaćma może rozwijać się powoli i powodować stopniowe pogorszenie wzroku lub postępować bardzo szybko.

Co to jest zaćma powikłana?

O zaćmie powikłanej mówimy wtedy gdy oprócz zaćmy, w oku, występują jeszcze inne choroby albo zmiany. Najczęściej taka zaćma pojawia się łącznie z różnymi postaciami jaskry. Do lekarza należy wtedy decyzja, czy równocześnie z operacją zaćmy operować także jaskrę. Zaćma powikłana występuje dość często w nadwzroczności. Kiedy soczewka jest bardzo duża operacja staje się trudniejsza. Kolejnym przykładem mogą być zaćmy podwichnięte czyli takie gdzie aparat mocujący soczewkę w środku oka jest uszkodzony.  Zdarza się, że w takich przypadkach nie udaje się wszczepić standardowej soczewki i konieczne jest zamówienie specjalnej, która będzie się trzymać oka.

Jak rozpoznać zaćmę?

Do charakterystycznych objawów zaćmy należą m.in.:

  • zamglone widzenie,
  • zaburzenie w odbiorze kolorów,
  • zdwojone widzenie,
  • szybko pogarszający się wzrok,
  • widzenie tzw. poświaty podczas patrzenia na światła czy słońce
  • oraz złe widzenie nocą.

Niestety wszystkie powyższe objawy mogą występować również w innych chorobach oka, więc aby mieć pewność z jaką chorobą ma się do czynienia konieczna jest wizyta u lekarza okulisty.

 

Jakie są przyczyny zaćmy?

Pojawienie się zaćmy to naturalny proces starzenia. Zmętnienie soczewki pojawia się, jak zmarszczki czy siwe włosy, u każdego, tylko u różnych osób w różnym czasie. Zmętnienie następuje na skutek „zużycia” soczewki choć zdarza się, że choroba jest spowodowana urazem oka, szkodliwym promieniowaniem lub innymi chorobami natury okulistycznej. Zaćma może być też schorzeniem wrodzonym uwarunkowanym genetycznie ale jest to inny rodzaj zaćmy występującej u dzieci czy bardzo młodych dorosłych.

Jak się leczy zaćmę? Na czym polega operacja zaćmy?

Jedynym sposobem leczenia zaćmy jest jej usunięcie. Operację przeprowadza się jednocześnie z wszczepieniem sztucznej soczewki przy użyciu specjalnej maszyny wytwarzającej ultradźwięki. Ultradźwięki rozbijają twardą soczewkę, która potem jest odsysana. Można to porównać do działania małego odkurzacza.

Na miejsce wyjętej soczewki wkłada się nową, sztuczną. Cały zabieg zazwyczaj trwa ok 20 minut, a pacjent po około godzinie po zabiegu może wrócić do domu. Nie ma w tej chwili żadnych kropli czy tabletek o udowodnionym działaniu hamującym postęp zaćmy.

Jakie są rodzaje soczewek? Czym się różnią? Jak wybrać odpowiednią soczewkę?

Standardowo podczas operacji zaćmy wszczepia się soczewki jednoogniskowe, które pozwalają uzyskać dobre widzenie na jedną odległość (daleko lub blisko). W zależności od tego jaką wadę miał pacjent przed operacją konieczne będzie noszenie okularów w określonych sytuacjach, okularów do czytania lub do patrzenia na odległość. W trakcie operacji zaćmy można jednak nie tylko wymienić soczewkę na przezroczystą, czyli usunąć zaćmę, lecz także tak dobrać soczewkę aby skorygować wady wzroku istniejące przed operacją. Podczas operacji można zatem nie tylko pozbyć się zaćmy lecz także pozbyć się konieczności noszenia okularów do czytania, usunąć astygmatyzm czy zlikwidować krótkowzroczność i nadwzroczność. Pacjenci, którzy z różnych powodów nie chcą używać okularów, nawet tych do czytania, mogą zdecydować się na wszczepienie podczas operacji specjalnej soczewki dyfrakcyjnej lub wieloogniskowej. Soczewki, tego typu są bardzo nowoczesne i dopracowane technologicznie. Ich działanie zbliżone jest do działania soczewek młodych osób, choć warto mieć na uwadze, że nawet najdoskonalsze soczewki nie zagwarantują widzenia doskonałego. Mimo zmiany, całe oko nie jest bowiem nowe. Nauka patrzenia przez soczewki tego typu jest zwykle bardzo szybka, choć zmiana jakości widzenia może być różnie odbierana przez pacjentów. W przypadku pacjentów z astygmatyzmem kwestia doboru soczewki jest nieco bardziej skomplikowana. Astygmatyzm korygowany okularami wymaga innych szkieł do czytania i innych na co dzień do patrzenia na ulicę. W trakcie operacji zaćmy można tak dobrać soczewkę aby nie trzeba było nosić okularów astygmatycznych czyli cylindrów. Widzenie zwykle jest jeszcze lepsze niż w okularach ponieważ soczewka w oku, miejscu naturalnym, lepiej koryguje wadę niż okulary na nosie. Soczewki toryczne można dobrać tak aby używać tylko okularów do czytania lub nie używać ich wcale.

Jeżeli wszczepiona będzie soczewka jednoogniskowa, to jakie okulary będą mi potrzebne po operacji?

wada wzroku przed operacją okulary do czytania  gazety okulary do komputera okulary do patrzenia na odległość
bez wady wzroku tylko okulary do czytania po 40 roku życia
astygmatyzm
krótkowzroczność (zwykle podczas operacji zostawiamy mała wadę wzroku aby nie trzeba było nosić okularów do czytania lub komputera)
nadwzroczność (przy dużych plusach, często nie jest możliwa korekcja oka do „0”. Po operacji może pozostać +0,5/+0,75 D)

Jaką soczewkę wybrać?

wada wzroku przed operacją chcę widzieć dobrze i nie nosić okularów  w ogóle chce widzieć dobrze i nie przeszkadzają mi okulary do czytania chce widzieć dobrze i nie przeszkadzają mi okulary do chodzenia po ulicy i drugie do czytania (dotyczy pacjentów z astygmatyzmem) chcę widzieć dobrze i mogę nosić okulary na ulicę. Do czytania będę zdejmować okulary. (Dotyczy pacjentów z krótkowzrocznością przed operacją)
bez wady wzroku dyfrakcyjna, wieloogniskowa jednoogniskowa  –  –
astygmatyzm toryczna-dyfrakcyjna lub toryczna-wielogniskowa toryczna jednoogniskowa  –
krótkowzroczność dyfrakcyjna lub wieloogniskowa jednoogniskowa  – jednoogniskowa
nadwzroczność dyfrakcyjna lub wieloogniskowa jednoogniskowa  –  –
Warto pamiętać, że dobranie soczewki jest zawsze sprawą bardzo indywidualną. To co jest dobre dla jednej osoby nie musi się sprawdzić u innego pacjenta. Bardzo ważne aby przy doborze soczewki uwzględnić choroby na, które cierpi pacjent, zarówno te okulistyczne jak i natury ogólnej. Zdarza się, że to stan zdrowia pacjenta determinuje wybór soczewki, a ostateczną decyzję należy podjąć zawsze po konsultacji z lekarzem.

Czy operacja zaćmy boli?

Operacja zaćmy jest całkowicie bezbolesna. Przed wykonaniem zabiegu pacjent otrzymuje znieczulenie miejscowe w formie kropli oraz dożylnie środki przeciwbólowe i uspokajające. Podczas zabiegu odczuwa jedynie dotyk.

Czy po operacji zaćmy mój wzrok się poprawi? Czy po operacji będę widział normalnie?

Po operacji zaćmy widzenie zawsze się poprawia. Stopień poprawy zależy jednak od tego czy oko jest zdrowe i czy ma jakieś inne choroby. Jeżeli bowiem oprócz zaćmy występuje w oku np. jaskra, AMD, czy cukrzyca to widzenie będzie po operacji na tyle dobre na ile pozwala stan oka.

Nie da się odpowiedzieć na pytanie czy po operacji będę widział normalnie. Widzenie po operacji zaćmy nigdy nie będzie takie jak w młodości. Sztuczna soczewka, która zapewnia widzenie po operacji to protezą i każda, nawet najdroższa i najdoskonalsza ma swoje ograniczenia. Operacja usunięcia zaćmy to nie wymiana oka na nowe, młode i zdrowe, a jedynie poprawa warunków występujących we własnym oku ze wszystkimi jego uwarunkowaniami. Warto jednak zaznaczyć, że obecnie na rynku dostępne są soczewki pomagające odzyskać wzrok jak najbardziej idealny. Można tak dobrać soczewkę aby nie było konieczności noszenia okularów. Wybór soczewki powinien być zawsze dostosowany do konkretnego przypadku, wspólnie z lekarzem operującym.

Jakie mogą być powikłania po operacji zaćmy? Czy operacja zaćmy jest bezpieczna?

Operacja zaćmy jest bezpiecznym zabiegiem. Jest to obecnie, jak pokazują statystyki, zabieg obarczony najmniejszą liczbą powikłań. Należy jednak pamiętać, że każde oko jest inne i ma inne uwarunkowania. Więcej trudności może wystąpić w przypadku zaćmy powikłanej. Zdarza się, że nie ma możliwości wszczepienia soczewki od razu i należy wykonać dodatkowy zabieg. Niemniej jednak obecne możliwości techniczne i operacyjne pozwalają uzyskać poprawę widzenia w prawie każdym przypadku.

Czy operację zaćmy trzeba powtarzać? Czy zaćma może nawracać?

Operacji zaćmy się nie powtarza. Raz usunięta soczewka nie odrasta i nie trzeba jej usuwać jeszcze raz. Dość często jednak występuję stan mętnienia torebki tylnej, w której umieszcza się sztuczną soczewkę. Jest to tak zwana zaćma wtórna.

Co to jest zaćma wtórna?

Zaćma wtórna nie jest odrastającą czy powracającą zaćmą. To mętnienie tak zwanej torebki tylnej czyli specjalnego woreczka, w którym jest umiejscowiona w oku sztuczna soczewka. Ta torba to pozostałość soczewki własnej, która z czasem może zrobić się mniej przezierna. Problem można usunąć robiąc zabieg laserowy. Jest on szybki i bezbolesny, a po zabiegu wraca widzenie takie jak tuż po operacji.

Czy są jakieś przeciwwskazania do wykonania operacji zaćmy?

Nie ma szczególnych przeciwwskazań do wykonania operacji zaćmy. Każdą zaćmę można usunąć.

Częste pytania:

Jak postępować po operacji zaćmy?

Operacja zaćmy wykonywana jest w trybie ambulatoryjnym, czyli nie ma konieczności pozostawania w szpitalu po zabiegu. Już kilka godzin po nim pacjent może opuścić Klinikę i udać się do domu. W dniu operacji należy odpoczywać i nie planować żadnych aktywności. Bardziej wrażliwe osoby mogą czuć się wyczerpane ze względu na stres związany z operacją. Z punktu widzenia medycznego zabieg nie jest jednak bardzo obciążający dla organizmu. Dzień po operacji, podczas wizyty kontrolnej, lekarz zdejmuje nałożony bezpośrednio po zabiegu opatrunek. W kolejnych dniach i tygodniach należy stosować się ściśle do zaleceń lekarza. Przez około 3 tygodnie od operacji należy przyjmować zapisane krople, unikać ciężkiego wysiłku fizycznego, czy dużych zbiorowości ludzkich np. centrów handlowych aby nie doszło do zakażenia oka. Należy również szczególnie chronić oko przed możliwością urazu, np. uderzenia.

Jak się przygotować do operacji zaćmy?

W dniu poprzedzającym operację i bezpośrednio przed nią nie należy spożywać alkoholu. Warto zrezygnować z makijażu i kremów do twarzy i pod oczy. Zdarza się, że pacjenci są proszeni o odstawienie na 7 dni przed operacją leków rozrzedzających krew, zawierające kwas acetylosalicylowy (Acard, Aspiryna, Aspro C, Asprocol, Alka-Prim, Calcipiryna, Cardiopiryna, Polopiryna, Rhonal, Ring N, Solucetyl, Thomaphyrin). Przed operacją zaćmy nie jest to jednak wymagane aby oszczędzić pacjentom trudności związanych z dodatkową wizytą u kardiologa.

W przypadku nie odstawienia tych leków oko po operacji może być czerwone na skutek wylewu krwi, jednak taki wylew jest zupełnie niegroźny i wchłonie się po kilku dniach po operacji.

Jeśli więc taka niedogodność, natury estetycznej nie jest dla pacjenta problemem może nie odstawiać leków rozrzedzających krew.

Czy po operacji można stosować kosmetyki np. kremy i wykonywać makijaż?

Przez kilka tygodni po operacji lepiej nie stosować ani kosmetyków kolorowych ani kremów. Wszystkie kosmetyki mogą podrażniać oko. Nie jest to niebezpieczne, ale może wywołać chęć pocierania oka.

Czy przed lub po operacji nie należy przyjmować jakiś leków? Czy przed operacją należy być na czczo? Czy po operacji można jeść?

Jest to uzależnione od indywidulanej sytuacji konkretnego pacjenta. W większości przypadków w dniu operacji należy przyjąć leki, które pacjent przyjmuje zwykle rano, popijając niewielką ilością płynu. W dniu operacji należy być na czczo czyli bez śniadania ALE LEKI NALEŻY BEZWZGLĘDNIE zażyć. Szczególnie dotyczy to leków na ciśnienie i na serce.

LEKÓW NA CUKRZYCĘ W DNIU OPERACJI NIE PRZYJMUJE SIĘ bo przed operacją nie należy jeść śniadania. Pierwszy posiłek pacjenci z cukrzycą jedzą po operacji i dopiero wtedy przyjmują leki na cukrzycę. Około godziny po operacji można normalnie jeść.

Czy po operacji zaćmy można prowadzić samochód, oglądać telewizję, korzystać z komputera?

Okres gojenia trwa ok 1 miesiąca. Samochód można prowadzić gdy widzenie ustabilizuje się na tyle, aby pacjent mógł dobrze ocenić odległość. Po operacji można czytać, oglądać TV i korzystać z komputera ale w pierwszych tygodniach po operacji nie należy robić tego dłużej niż godzinę, dwie dziennie.